اصلىترين عناصر تزئينى در معمارى فاطميان ، گچبرى و كنده‌كارى است . كاربرد چوب در اين دوره متداول بود ، اما از آنجا كه چوب عنصرى پايا نيست ، در اثر فرسايش و يا ناملايمات روزگار بيشتر آثار چوبين از ميان رفته و يا آسيب جدى ديده‌اند . « 1 » در كنار معمارى مذهبى مساجد ، نوعى ديگر از معمارى تقدس‌گونه رشد كرد كه به آرامگاه يا مقبره مشهورند . بسيارى از اين اماكن كه از سنگ و آجر و ساروج با تركيب عناصر تزئينى ساده ساخته شده‌اند ، نمونهء بارز تفكر مذهبى خلفاى فاطمى بود . آنان كه خود را از اعقاب امام على عليه السلام مىدانستند و براى خود جايگاه امامت قائل بودند ، آرامگاه و مقبره متبرك را به مثابه ابزار جاودانگى پنداشته‌اند ، براى ارتباط با مريدان و يا گراميداشت روح بزرگان ، از ساخت آرامگاه حمايت مىكردند . با اين توصيف ، دوره فاطميان يكى از بهترين ادوار تاريخى جهان اسلام به شمار مىآيد . رشد شهرسازى و توسعه فرهنگ مسجدسازى ، بناى آرامگاه و مقبره‌ها و مزارات مهم و قصرسازى در كوتاه‌ترين زمان ممكن ، مصر را به بزرگ‌ترين كانون هنرى - فرهنگى جهان اسلام مبدل كرد و تحولات سترگى در معمارى در غرب عالم اسلامى ايجاد نمود . خودآزمايى 1 . به نظر شما بهترين تعريفى كه مىتوان از هنر به‌دست داد ، چيست ؟ دلايل خود را توضيح دهيد . 2 . هنر اسلامى را تعريف كنيد . 3 . قلمرو هنر اسلامى كجاست ؟ آن را با ساير قلمروهاى هنرى مقايسه نماييد . 4 . نظر اسلام در باره هنر چيست ؟ 5 . ويژگىهاى هنر اسلامى در عصر امويان چه بود ؟ 6 . ويژگىهاى هنر اسلامى در عصر عباسيان را توضيح دهيد . 7 . به نظر شما چه عواملى در شكوفايى هنر اسلامى مؤثر بود ؟ 8 . هنر تزئينى و معمارى در عصر امويان اندلس چگونه بود ؟ 9 . در عصر فاطميان هنرهاى تزئينى و معمارى به چه صورت بود ؟

--> ( 1 ) . زكى محمد حسن ، اطلس الفنون الزخرفية و التصاوير الاسلامية ، ص 68 ، شكل 332 ، 333 و 334 .